Pałac w Pilicy

W 1570 r. dobra pileckie od Jana Pileckiego kupił Filip Padniewski dla swego brata, kasztelana oświęcimskiego Wojciecha, który w 1610 r. wybudował w Pilicy pałac. Prawdopodobnie w miejscu gdzie stoi znajdował się już wcześniej jakiś obiekt, którego fundamenty odkryto w czasie przeprowadzanych niedawno badań. Pałac został zbudowany w stylu renesansowym i składał się z około 40 izb. Dalszą jego rozbudową zajął się następny właściciel, Jerzy Zbaraski, z którego inicjatywy w pierwszej połowie XVII w. powstała w Pilicy budowla w kształcie włoskiej willi z arkadowym portykiem i największym w Polsce wnętrzem tego typu.
Kolejnym właścicielem pałacu był Konstanty Wiśniowiecki, a następnie, od 1636 r. kasztelan krakowski Stanisław Warszycki. W 1651 r. otoczył on pałac potężnymi fortyfikacjami bastionowymi i fosą. Woda do fosy sprowadzana była rurociągami z ogrodzienieckiego Podzamcza. W bastionach znajdowały się sklepione lochy, a wewnętrzne korytarze łączyły się w jedną całość. Pierwotny wjazd na teren fortyfikacji i pałacu znajdował się po przeciwległej stronie do dzisiejszego wejścia, które powstało w XVIII w. w wyniku budowy parku i przebudowy systemu komunikacyjnego.
W 1655 r. fortyfikację zdobyli Szwedzi, lecz Warszycki wkrótce ją odebrał.
Od pierwszej połowy XVIII w. pałac stał się własnością Marii z Wesslów Sobieskiej, która rozpoczęła jego przebudowę w stylu francuskim. Dzieło to kontynuował jej bratanek, generał i podskarbi wielki koronny - Teodor Wessel, który też założył 10 - hektarowy park na wzór francuski (z altanami, fontannami itp.).
Kolejni właściciele pałacu dokonali dalszych przeróbek: Christian August Moes w 1853 r. i Leon Epstein w 1876 r. Epstein obłożył część fortyfikacji wykładzinami z cegły i ozdobił eklektycznymi wieżyczkami.
W latach 1906 - 1945 pałac należał do rodziny Arkuszewskich. Tuż po wojnie urządzono w nim dom dziecka, następnie zakład wychowawczy. W 1985 r. obiekt przejął Wojewódzki Ośrodek Kultury i rozpoczęto jego remont połączony z badaniami archeologicznymi. Niestety kilka lat temu zaprzestano remontu i pałac nadal ulega stopniowej dewastacji.
W chwili obecnej nie można wchodzić do pałacu. Możemy podziwiać go tylko z zewnątrz. Budowla składa się z czterech skrzydeł otaczających wewnętrzny dziedziniec. Frontowa fasada na wysokości pierwszego piętra ma arkadowy taras, a przed pałacem znajduje się fontanna wykonana przez Bolesława Chromego w 1862 r. Dość dobrze zachowane są także bastionowe mury obronne i fosa.
Na uwagę zasługuje park otaczający pałac, który w 1949 r. został uznany za zabytek przyrody. Rośnie tu wiele pięknych i starych drzew: wiązy, klony, jawory, modrzewie, graby, jesiony i inne. Są także egzotyczne okazy: buk zwisający, tuje, magnolia pośrednia, iglicznie trójcierniowe, jodły kalifornijskie. W pobliżu pałacu rośnie zaś zabytkowa 600 - letnia lipa, która w obwodzie ma 6 m.